Słowo Chrystusa niech w was przebywa z całym swym bogactwem: z wszelką mądrością nauczajcie i napominajcie samych siebie przez psalmy, hymny, pieśni pełne ducha, pod wpływem łaski śpiewając Bogu w waszych sercach. I wszystko, cokolwiek działacie słowem lub czynem, wszystko czyńcie w imię Pana Jezusa, dziękując Bogu Ojcu przez Niego. (Kol 3,16-17)

b_200_0_16777215_00_images_Ilustracje_chcemy_sluchac.jpgMuzyka i śpiew bez wątpienia są formą oddawania czci Bogu, formą modlitwy, uwielbienia, dziękczynienia czy błagania. Zdecydowanie utwierdzają nas w tym przekonaniu psalmy i pieśni biblijne, choćby te dwa przykłady: 

Uderzcie w bębny na cześć mego Boga, * zagrajcie na cymbałach Panu! Śpiewajcie Mu psalmy i hymn pochwalny, † wywyższajcie Go i wzywajcie Jego imienia. (Jdt 16,1-2) - wołała Judyta po zwycięstwie nad Holofernesem.

Albo psalm 47: Śpiewajcie Królowi naszemu, śpiewajcie, gdyż Bóg jest Królem całej ziemi, hymn zaśpiewajcie.

Czyli śpiew i muzyka jest sposobem zwracania się człowieka do Boga. Jest wytworem człowieka ku chwale Stwórcy. A jeśli tak, to od człowieka będzie zależało, jak je ukształtuje. I aby tę rolę spełniała musi być właśnie odpowiednio ukształtowana. 

Czy jednak istnieje kierunek odwrotny. Czy muzyka i śpiew jest sposobem wypowiadania się Boga do człowieka? Czy jest "miejscem" Jego słuchania?

Alleluja. Prawdziwe Alleluja zaśpiewamy w Raju.
Będzie to Alleluja miłości doskonałej.
Na razie nasze Alleluja jest wyrazem miłości,
która łaknie, czyli nadziei…
(św. Augustyn)

Błogosławiony jest ten, który wielki dzień (Niedzielę) wywyższył ponad wszystkie dni. Niebiosa, ziemia, aniołowie i ludzie – wszyscy nie posiadają się z radości. W pierwszy dzień tygodnia wszyscy się radujcie – taki nakaz możemy przeczytać w Didaskaliach Apostolskich. Historycznie chrześcijanie przeżywali niedzielę jako dzień radości, w późniejszych czasach jako dzień odpoczynku. Uradowali się zatem uczniowie ujrzawszy Pana, to na ich oczach urzeczywistniły się słowa Jezusa przed męką, że będą się smucić, ale ich smutek zamieni się w radość. Niedziela przeżywana jako dzień zmartwychwstania Pana musi być przeniknięta radością. Św. Augustyn wyrażając tą świadomość w Kościele, uwypukla znaczenie cotygodniowej Paschy: Wierni przerywają posty i modlą się na stojąco, co jest znakiem zmartwychwstania; z tego samego powodu we wszystkie niedziele śpiewa się radosne Alleluja.

Muzyka sakralna będzie tym świętszą (czyli tym wymowniej spełni swoją funkcję), im ściślej zespoli się z czynnością liturgiczną - czytamy w Konstytucji o Liturgii Soboru Watykańskiego II w punkcie 112. Pieśń kościelna nie jest więc tylko ozdobnym dodatkiem do liturgii, ale jej zespoloną częścią. I jak liturgia nie jest własnością pojedynczego człowieka - kapłana czy innego uczestnika liturgii, tak śpiew liturgiczny nie może być traktowany w oderwaniu od liturgii, w sposób dowolny i swobodny. Stąd przepisy kościelne określają pewne zasady, którymi należy się kierować przy doborze śpiewów na Eucharystię, aby były bardziej zgodne z przebiegiem liturgii.

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa Ojcowie Kościoła sprzeciwiali się dopuszczaniu muzyki instrumentalnej do liturgii w obawie przed jej desakralizacją. Przedmiotem protestów stawały się przede wszystkim instrumenty muzyczne. Zgadzano się na cytry i liry (uzasadnienie starotestamentalne – stosowano je przy śpiewie psalmów), a odrzucano zdecydowanie instrumenty towarzyszące pogańskim przedstawieniom. Zdecydowaną przewagę miał w liturgii śpiew.

Muzyka organowa

Na Zachodzie organy zaczęto budować począwszy od VI wieku. Oficjalnie zgodził się na ich używanie w kościołach papież Witalian (657-672). Na początku jednak starano się nie używać ich w czasie liturgii. Potem zaczęły służyć tylko podtrzymywaniu śpiewu . Od XV wieku organy stają się instrumentem samodzielnym, wypełniającym te części liturgii, w których nie występował chór. XVI i XVII wiek to czas burzliwego rozwoju muzyki organowej.

Neuma znaczy "znak ręki". Był to zapis, który wyrażał ruch melodii, jej ekspresje, dynamikę i duchowość. W XI w. Guido d'Arezzo, wprowadził do pisma nutowego 4 linie, i jest on dziś traktowany jako podstawowy zapis gregoriański, wykorzystywany m.in. w Mszale Rzymskim, Graduale Romanum,Psalterium Monasticum i wielu innych.

b_200_0_16777215_00_images_Religijne_cecylia.JPGCecylio, panno śpiewna, któż pieśni twej dorówna?
(...) śpiewałaś Panu sercem.

Nuciłaś Mu w swej duszy miłości pieśń i ciszy
Dziewictwa zdobna blaskiem w męczeństwa weszłaś łaskę.

22 listopada Kościół w swej liturgii wspomina św. Cecylię dziewicę i męczennicę, patronkę organistów, chórów i muzyki kościelnej.

Według "Złotej legendy" (żywoty świętych) Jakuba de Voragine (1228-1289) Cecylia żyła na przełomie drugiego i trzeciego wieku. Urodziła się w rodzinie rzymskich dostojników. Jako kobieta wychowywana na rzymskim dworze zdobyła najprawdopodobniej umiejętność gry na instrumentach. Złożyła Bogu ślub czystości, a mimo tego zdecydowano wydać ją za mąż za poganina Waleriana. Cecylia zwierzyła się Walerianowi, że serce ofiarowała Jezusowi Chrystusowi. Walerian zapragnął przyjąć chrzest, by sam mógł poznać Tego, któremu Cecylia się oddała. W noc weselną udał się do papieża Urbana i przyjął chrzest. Po powrocie do Cecylii ujrzał ją w towarzystwie anioła, który trzymał w ręku dwa wieńce róż i lilii. Anioł jeden wieniec wręczył Cecylii a drugi Walerianowi i nakazał strzec ich wzajemnej czystości. Chrzest wkrótce przyjął także brat Waleriana Tyburcjusz. Po tym fakcie cała trójka podjęła się intensywnej działalności charytatywnej. Większość majątk u została rozdana ubogim. Wkrótce wybuchło prześladowanie chrześcijan. Cecylia została przymuszona do wyrzeczenia się wiary w Chrystusa (podobnie jak jej mąż). Nie uczyniła tego, przez co została skazana na śmierć przez ścięcie. Legenda głosi, że podczas procesu dzięki słowom Cecylii wielu rzymskich żołnierzy się nawróciło, łącznie z jej katem.

b_200_0_16777215_00_images_Religijne_sklepienie.JPGMsza święta to nuda. Nic się nie zmienia. Zawsze jest tak samo i to samo. Siedzenie w kościele to strata czasu. Takie lub podobne słowa możemy często usłyszeć szczególnie w wypowiedziach młodych ludzi. Skąd się bierze to przekonanie o nudzie, monotonii celebracji liturgicznych?

Zazwyczaj opinię, że Msza jest zawsze taka sama, wypowiada ktoś, kto nie słucha uważnie tekstów modlitw, jakie podczas niej się pojawiają. Bo po wsłuchaniu się w tekst okazuje się, że są pewne części Mszy Świętej, które ulegają zmianie. Będą to formy pozdrowień ludu (na przykład rozpoczynające Eucharystię), akt pokutny, modlitwy kapłana, prefacje (śpiew kapłana rozpoczynający modlitwę eucharystyczną), modlitwy eucharystyczne, czy uroczyste błogosławieństwa. Do wyboru formuł jest więc wiele.

Pytanie postawione w tytule wydaje się proste. Odpowiadamy: Pieśni adwentowe! Kolejne pytanie: Adwentowe, to znaczy jakie? O czym? I tu odpowiedź nie jest taka prosta, bo z pewnością w Adwencie nie chodzi tylko o śpiewanie pieśni o zwiastowaniu, ponieważ w żaden sposób nie wyczerpują one bogactwa treści związanych z liturgią tego okresu liturgicznego. Aby wiedzieć, o czym śpiewać na liturgii w Adwencie, trzeba uświadomić sobie to bogactwo.

(…) święte Triduum Męki Zmartwychwstania jaśnieje jako szczyt roku liturgicznego.
(Ogólne Normy Roku Liturgicznego i Kalendarza, 18)

Zaledwie trzy dni w roku. To nawet niecały jeden procent z 365. Łatwo taki czas przegapić, przespać, przepracować w domu na myciu okien, gotowaniu i pieczeniu. Mimo że Święta Wielkanocne to niedziela i poniedziałek, najważniejsze rzeczy zaczynają się już w czwartek wieczorem.

Daję wam przykazanie nowe, abyście się wzajemnie miłowali, jak Ja was umiłowałem

Treść aklamacji przed Ewangelią opisuje istotę Mszy Wieczerzy Pańskiej. Jezus tuż przed wypełnieniem swojej misji przekazuje nam najważniejsze polecenie – przykazanie miłości. Sam najpełniej to przykazanie realizuje przez maksymalny wyraz miłości – śmierć na krzyżu.

Dla nas Chrystus stał się posłuszny aż do śmierci, a była to śmierć Krzyżowa. Dlatego też Bóg wywyższył Go nad wszystko i dał Mu Imię, które jest ponad wszelkie imię.

Początek strony