Kamuzo.net wita! - Kamuzo.net wita!

Zapis utworów chóralnych

Dostajemy partyturę chóralną do rąk i co dalej? Panika! W jakim to jest języku? Spokojnie, bez paniki. Otóż, jest to język muzyczny. Nie tak trudny, jakby się mogło wydawać. Sprawne czytanie nut wymaga systematycznego kształcenia, albo ponadnaturalnych zdolności wrodzonych. Czytanie ich „a vista” – czyli bez przygotowania – to jeszcze wyższy stopień wtajemniczenia. Ani dobry słuch muzyczny, ani nawet słuch absolutny automatycznie nie sprawią, że nagle będziemy potrafić biegle przeczytać każdy podany utwór. Nawet jednak posiadając bardzo ogólne pojęcie o nutach (czyli – nuty położone niżej śpiewamy niżej, a te wyżej – wiadomo) i ich wartościach (cała nuta to dwie półnuty, każda półnuta to dwie ćwierćnuty… itd.) oraz o oznaczeniach typu kropka (przedłuża wartość nuty o połowę), bemol (obniża dźwięk o pół tonu) czy krzyżyk (podwyższa), jesteśmy w stanie poradzić sobie z odczytaniem utworu. Aby jednak nie pogubić się w trakcie nauki czy jego wykonywania, ustalmy parę kwestii:

Skale głosu

Zapewne każdy z Was przynajmniej raz w życiu usłyszał, jakim głosem śpiewa. Niektórzy nawet przeszli specjalistyczne określanie skali głosu przed Komisją Kamuzową. Co prawda szanowna komisja używała do tego jedynie swojego słuchu, oszczędzając Wam badania laryngoskopowego, gdyby jednak ktoś z Was się odważył – można w ten sposób zbadać długość i szerokość swoich strun głosowych. Wiecie już zatem, że Wasz głos to sopran, alt, tenor lub bas – ale nie jest to informacja ostateczna; nieszkolony głos bowiem obejmuje około półtorej oktawy, natomiast w trakcie kształcenia dochodzi do około trzech oktaw. Według niektórych skalę głosu można określić nawet na podstawie budowy zewnętrznej człowieka – według tej metody tenor ma niski wzrost, okrągłą budowę głowy, szerokie policzki i barczyste ramiona, a bas ma wzrost wysoki, opadające ramiona i podłużną głowę. Zgadza się? Jest to tylko zwykła statystyka i na jej podstawie można jedynie przypuszczać o skali i barwie głosu. Zanim przeczytasz dalsze wyjaśnienia, pamiętaj – podziałów skal jest kilka i nie są to sztywne podziały; wiele głosów nie mieści się w podawanej systematyce.

Ogólny podział głosów to: żeńskie, męskie i dziecięce. W każdej z tych grup wyróżnia się ponadto odmiany głosu, na które wpływ mają barwa, siła, charakter oraz przystosowanie do wykonywania określonych rodzajów muzyki. Czytaj więcej...

SKALing

Pewnie tytuł kojarzy Wam się z nieprzyjemną wizytą u dentysty, ale nie martwcie się, nie o tym będę pisać. Nie raz, na pewno zastanawialiście się czy skala i gama to, to samo? Czy właściwie można te terminy stosować zamiennie? Albo w ogóle, co to jest skala? W tym artykule chciałabym Wam przybliżyć, o co w tym wszystkim chodzi? I zaprosić Was w niemały i niełatwy świat skal muzycznych. Rozpocznijmy nasz SKALing!

Gama i jej odmiany

„Do re mi FASOLA si do...” Brzmi znajomo? No pewnie, to przecież gama C – dur, której chyba każdy uczył się na lekcjach muzyki w szkole podstawowej... Oczywiście zapisana solmizacją, i to w „zmodyfikowanej” wersji – w rzeczywistości nie występują w niej warzywa strączkowe ;) Ale co więcej można powiedzieć o niej i o gamach w ogóle?

Kluczowa sprawa

Czytaj więcej...

Skąd się bierze dźwięk?

Źródłem każdego dźwięku jest drgający obiekt. W przypadku instrumentów strunowych (chordofonów) jest to drgająca struna, w przypadku instrumentów dętych (aerofonów) - słup powietrza, perkusyjnych (idiofonów) - membrany, płyty, sztabki.

Czym jednak jest owo dźwiękotwórcze drganie? Prędzej czy później trzeba odnieść się bezpośrednio do fizyki. Młodsi pamiętają lepiej, starsi trochę może gorzej, że był na fizyce tzw. ruch drgający. Jego typowym przykładem jest ciało zawieszone na sprężynie. Raz przemieszczone z położenia równowagi przez jakiś czas wychyla się to w jedną, to w drugą stronę. Ruch drgający jest w sposób jasny przedstawiony w brytyjskim filmie edukacyjnym o dźwięku z 1933 roku. W 2'57'' możemy obserwować drgania membrany, której wychylenie w czasie jest rysowane na wykresie. Maksymalne wychylenie w prawą stronę odpowiada „najwyższym” punktom wykresu, maksymalne wychylenie w lewą stronę - „najniższym”, przecięcia osi natomiast oznaczają położenie równowagi.

Forte-piano czyli dynamika

Oprócz określeń metrum, wartości rytmicznych, interwałów i tempa utworu w zapisie nutowym możemy odnaleźć oznaczenia dynamiki - czyli natężenia dźwięku, jego głośności. Są to słowa zaczerpnięte z języka włoskiego lub ich skróty. Oto najczęściej używane: Czytaj więcej...

Jak odczytać tempo utworu

Metrum i wartości rytmiczne nut pokazują nam zależności pomiędzy nutami w stosunku do długości ich trwania oraz podają akcent melodyczny utworu. Dzięki temu wiemy, że dany dźwięk trwa dwa razy dłużej niż inny - półnuta trwa dwa razy dłużej niż ćwierćnuta, a cztery razy dłużej niż ósemka, natomiast o połowę krócej niż cała nuta. Metrum wyznaczy nam powtarzające się w melodii akcenty. Jednak ani wartości rytmiczne, ani metrum nie mówią nam dokładnie jakie jest tempo utworu - czy jest to szybka piosenka, czy wolna. Oczywiście jeśli dana melodia jest zapisana całymi nutami i półnutami, ewentualnie ćwierćnutami, to można się spodziewać, że utwór jest wolny. Ale nie jest to informacja wystarczająco precyzyjna. Tempo, czyli szybkość wykonania melodii, możemy oznaczyć dwojako - za pomocą słów pochodzących z języka włoskiego, albo precyzyjniej - liczbowo.

Wartości rytmiczne i metrum

Rytm

- miarowy przebieg. Jest czynnikiem regulującym w czasie następstwo dźwięków w utworze muzycznym i organizującym je w pewne określone ugrupowania. Czytaj więcej...

Interwały

W teorii muzyki interwał (z łac. intervallum – dosłownie "miejsce pomiędzy szańcami") można definiować jako:
1. odległość między dwoma, następującymi po sobie dźwiękami;
2. równoczesne współbrzmienie dwóch dźwięków.
Ze względu na różne odległości, bliższe lub dalsze, mamy różne interwały. Poniżej podam ich nazwy wraz ze sposobem zaśpiewania. Czytaj więcej...